Hoe werkt een ovulatie: wanneer, hoe en hoe vaak

Hoe werkt een ovulatie: wanneer, hoe en hoe vaak?

Leestijd: 8 minuten

Wat is ovulatie? Waarom is het belangrijk om te weten wanneer je ovuleert als je zwanger wil worden en hoe werkt het precies? In dit artikel krijg je daar antwoord op en weet je wanneer, hoe en hoe vaak je ovuleert.

Goed om te weten

  • Je eicellen leven in zakjes in je eierstokken, genaamd follikels
  • Follikels hebben de juiste omstandigheden nodig om te groeien en een eitje vrij te laten: je levensstijl, gezondheid en gedrag spelen allemaal een rol
  • Om te weten wanneer je ovuleert, kun je je cyclus, vaginale afscheiding, basale lichaamstemperatuur meten en/of ovulatietesten doen
  • Ovulatie wordt soms geassocieerd met ovulatiebloedingen of ovulatiepijn

Wat is een ovulatie?

Een ovulatie is de afgifte van een eicel uit je eierstok, in je eileider. Het gebeurt meestal ongeveer 10-15 dagen vóór het begin van elke menstruatie. Net als je menstruatie, kan de timing van de ovulatie van cyclus tot cyclus variëren, je hebt misschien een afwijkende cyclus waarbij je helemaal niet ovuleert.

Inzicht in de basisprincipes van de ovulatie kan een krachtig hulpmiddel voor jouw gezondheid zijn

Het is gebruikelijk dat je je pas in het onderwerp gaat verdiepen wanneer je moeite hebt om zwanger te worden. Maar inzicht in het proces kan je meer inzichten geven dan alleen in vruchtbaarheid. Je zult de hormonale invloeden rondom de ovulatie beter begrijpen en leren welke factoren de timing van je ovulatie (zoals stress) kunnen beïnvloeden, en waarom.

In het westen ovuleren we ongeveer 400 keer vanaf het moment dat we gaan menstrueren tot aan de menopauze. Dit aantal wordt beïnvloed door het gebruik van voorbehoedsmiddelen, perioden van zwangerschap en borstvoeding en gedrags- of gezondheidsproblemen die de reproductieve hormonen beïnvloeden (bijv. eetstoornissen en PCOS).

 

Er gebeurt enorm veel tijdens een ovulatie. En als de omstandigheden niet kloppen, dan gebeurt het niet…

De ontwikkeling en afgifte van een eicel tijdens elke cyclus vindt plaats als reactie op de ingewikkelde ups en downs van je reproductieve hormonen. Ovulatie (en de menstruatiecyclus als geheel) wordt beïnvloed door energetische, voedings, emotionele en sociaal-economische factoren.

folliculaire fase

Hoe de ovulatie werkt: de basis

Kleine eitjes ontwikkelen zich in je eierstokken, in zakjes die follikels worden genoemd. Follikels ontwikkelen zich gedurende enkele maanden voordat ze klaar zijn om hun eicel vrij te geven (geschat op meer dan 175 dagen of meer dan zes cycli). Op elk willekeurig moment zijn er follikels in verschillende stadia van ontwikkeling in je eierstokken.

Follikels ondergaan ongelooflijke veranderingen voorafgaand aan de ovulatie, waarbij veel delen en lagen worden ontwikkeld, elk met hun eigen functie. De meeste follikels zullen echter nooit de ovulatie bereiken en afsterven in verschillende fasen van hun ontwikkeling of pre-ontwikkeling.

Aan het begin van elke menstruatiecyclus worden enkele follikels in ontwikkeling beschouwd als kandidaten voor de ovulatie van die cyclus. Halverwege de folliculaire fase wordt één follikel dominant.

 

Net zoals een topatleet uit het team wordt geselecteerd, gaat alle inzet vervolgens naar het voorbereiden van die ene dominante follikel en sterven de andere follikels af…

Wanneer dit follikel klaar is, geeft het het eitje vrij. Het eitje komt uit de eierstok en wordt opgenomen door de eileider. Na de afgifte heeft het eitje ongeveer 12-24 uur om te worden bevrucht door sperma in de eileider. Als het eitje niet binnen deze korte periode  wordt bevrucht, begint het af te breken. Als het wel bevrucht is, reist het naar de baarmoeder gedurende de volgende 6-12 dagen, om mogelijk in te nestelen voor de zwangerschap.

innesteling eicel

Al deze gebeurtenissen worden voortgestuwd door de cyclische veranderingen in je reproductieve hormonen. Hormonen regelen de selectie en ontwikkeling van je follikels, de afgifte van elke eicel en de voorbereiding van je baarmoeder voor mogelijke innesteling.

Dit eerste deel van de cyclus wordt de folliculaire fase genoemd.

hormoonveranderingen

Je hersenen, hormonen en ovulatie

De verbinding tussen je hersenen en eierstokken, die de ontwikkeling van de follikel en de ovulatie regelt, wordt de hypothalamus-hypofyse-as genoemd.

Vóór de ovulatie

De hersenen produceren een continue afstoot van follikelstimulerend hormoon, ofwel FSH, gedurende je cyclus. FSH doet precies waar het voor is genoemd: het stimuleert follikels om zich te ontwikkelen. Terwijl de follikels groeien, produceren ze oestrogeen.

Als een dominante follikel wordt geselecteerd en groeit (dag 6-9 van de cyclus), begint je oestrogeen te pieken.

 

Een follikel wordt dominant met een diameter van ongeveer 10 mm en wordt meestal ongeveer twee centimeter in diameter…

Klaar voor afgifte

Wanneer de hoeveelheid oestrogeen maximaal is, is het eitje klaar voor afgifte. De hersenen produceren vervolgens een golf van luteïniserend hormoon (LH), wat de ovulatie veroorzaakt. De afgifte van het eitje uit de follikel en eierstok gebeurt ongeveer 24-36  uur later (10-12 uur na LH-pieken). De follikel gebruikt enzymen om zijn eigen wand af te breken en een opening te vormen, waardoor het kleine eitje uit het midden kan worden losgelaten.

Aan het einde van de eileider zwelt een vingerachtige structuur op met bloed om het eitje vast te pakken en naar binnen te begeleiden. Ondertussen heeft het eitje zelf ook veranderingen ondergaan om zich voor te bereiden op mogelijke bevruchting.

 

De pre-ovulatoire follikel is de primaire bron van oestrogeen in het lichaam. De dominante follikel is de bron van meer dan 90% van de oestrogeenproductie in de pre-ovulatoire periode…

cyclus

In deze grafiek zie je dat oestrogeen (blauw) laag begint en halverwege de folliculaire fase begint te pieken.

Na de ovulatie

Het eitje is inmiddels onderweg, maar het werk van de follikel is nog lang niet voorbij. Luteïniserend hormoon transformeert de grote, oestrogeen producerende follikel in een progesteron producerende machine.

Deze nieuwe progesteron producent (die ook oestrogeen produceert) wordt in het Latijn het corpus luteum of ‘gele lichaam’ genoemd (omdat het gelig van kleur is). Een nieuw corpus luteum wordt elke cyclus waarin ovulatie optreedt gemaakt. Als de ovulatie niet gebeurt, is er helemaal geen toename van progesteron.

Als het eitje niet wordt bevrucht door sperma en vervolgens innestelt in het baarmoederslijmvlies (na een reis door de eileider, die enkele dagen duurt), begint het corpus luteum af te nemen en dalen de hormoonspiegels, wat je menstruatie veroorzaakt. Als er een zwangerschap plaatsvindt, biedt het corpus luteum voldoende progesteron om de zwangerschap te ontwikkelen, totdat de placenta het kan overnemen.

Je ovulatie is geen klok

Alle factoren die de hormonale pulsering in je hersenen beïnvloeden, kunnen ook je ovulatie beïnvloeden. Omgevings- en interne factoren zoals stress, dieet en veranderingen in lichaamsbeweging kunnen ertoe leiden dat je ovulatie iets eerder, of later, of helemaal niet plaats vindt. Je menstruatie kan dan ook eerder of later komen en lichter of zwaarder zijn.

De folliculaire fase kan van cyclus tot cyclus in lengte variëren, in vergelijking met je luteale fase. Als je de lengte van je typische luteale fase kent (meestal 10-15 dagen, het liefst zo lang mogelijk), kun je terug tellen om een ​​idee te krijgen wanneer je ovuleert. Veranderingen in de lengte van je cyclus worden meestal vastgesteld in de folliculaire fase – de tijd die een follikel nodig heeft om het ovulatiepunt te bereiken.

 

Het is belangrijk dat deze hormonen op een gezond niveau zijn…

Waarom deze informatie belangrijk is

Af en toe niet ovuleren in je eigen cyclus is geen probleem, maar als het regelmatig voorkomt, of als je helemaal stopt met ovuleren, kunnen er ernstige gezondheidsproblemen ontstaan.

Het ovulatieproces voorziet je lichaam van de broodnodige niveaus van oestrogeen en progesteron – hormonen die een rol hebben die veel verder gaat dan de vruchtbaarheid. Ze beïnvloeden je botdichtheid, gezondheid van het hart, metabolisme, slaapkwaliteit, geestelijke gezondheid en nog veel meer. Het is belangrijk dat deze hormonen op een gezond niveau zijn. Dit kun je laten meten met een bloedtest.

Hoe weet ik of ik ovuleer?

Als volwassene ovuleer je waarschijnlijk meestal als je cyclus regelmatig is (dat is 26-35 dagen, met minder dan 7 dagen variantie van cyclus-tot-cyclus, en een menstruatieperiode van 3-7 dagen ). Cycli die consequent buiten dat bereik vallen (ze zijn lang, kort of zeer onregelmatig) – kunnen een indicatie zijn van anovulatie en een reden om met je huisarts te praten.

Als je wilt weten of je ovuleert (en wanneer dit in jouw cyclus gebeurt), kun je het volgende proberen:

  • Houd je cycluslengte bij via een app of in je agenda
  • Met behulp van ovulatietesten
  • Het volgen van fysieke tekenen van vruchtbaarheid gedurende een paar cycli, zoals het meten van je basale lichaamstemperatuur en het bijhouden van je vaginale afscheiding
  • Neem een bloedtest af om je hormonale waardes te laten controleren

Wanneer kan ik het beste een ovulatietest doen?

Je kunt op elk moment van de dag testen, maar het is het beste om het elke dag op dezelfde tijd te doen.

Ovulatietesten bevelen aan om een ​​tijdstip te kiezen waarop je vier uur vóór het testen niet hebt geplast of veel hebt gedronken. LH stijgt meestal ’s morgens, tussen 4-8 uur. Als je test voordat het voor de eerste keer stijgt, krijg je die dag mogelijk een negatief resultaat, maar de volgende dag zou je nog steeds een positief resultaat moeten krijgen. Als je de vroegste stijging van LH probeert te detecteren, of als je moeite hebt om een ​​positief resultaat te krijgen, probeer het dan op verschillende tijdstippen gedurende de dag en kijk wat het beste werkt voor jouw lichaam.

Heb je deze al gelezen…

Wanneer ben je overtijd?

leestijd: 3 minuten
Je gaat naar de badkamer, trekt je onderbroek naar beneden en… niets. Je had verwacht dat je ongesteld zou zijn, maar dat ben je niet. Voordat je van alles begint…
Lees meer

5 gouden tips voor als jij mama wil worden

leestijd: 6 minuten
Als je zwanger wilt worden wil je graag dé gouden tip hebben die ervoor zorgt dat je snel zwanger wordt. Helaas is er niet één tip die ervoor gaat zorgen…
Lees meer

Alle onderzoeken tijdens een medisch traject

leestijd: 3 minuten
Jouw huisarts heeft je naar de gynaecoloog verwezen omdat je een kinderwens hebt en het (nog) niet lukt om zwanger te worden. De gynaecoloog doet dan een vruchtbaarheidsonderzoek (oriënterend fertiliteitsonderzoek,…
Lees meer
Menu